Ζωντανή Μάθηση | Alive Learning

Διαβάστε το παρακάτω συγκινητικό γράμμα που απευθύνεται σε κάθε άνθρωπο της εκπαίδευσης.

Σεβαστέ μου Δάσκαλε

Δεν θα πω τ’ όνομά σου, γιατί όλα τα ονόματα τα έχεις, όλων των δασκάλων μου, στα δώδεκα χρόνια που κάθησα στα μαθητικά θρανία. Ζώντων και συγχωρεμένων.

Αγαπημένε μου δάσκαλε, αγαπημένη μου δασκάλα… Να’ξερες πόσες φορές ήρθες στη θύμησή μου και βούρκωσα. Ακόμα και τώρα στα πενήντα δύο μου χρόνια, πόσες φορές ευχήθηκα νά’χαν εσένα δάσκαλο τα παιδιά μου. Κι όταν στο πρόσωπο κάποιου δασκάλου τους συναντώ εσένα και σ’ αναγνωρίζω από κείνη τη φλόγα στα μάτια, εκείνη την αγάπη σου που μας ζέσταινε ακόμα κι όταν γινόσουν αυστηρός, τότε λέω: «Να! Δεν πέθανε ακόμα η ελπίδα, δες, ακόμα υπάρχουν δάσκαλοι!»

Σε συνάντησα πολλές φορές, τυχαία, ενήλικος πια. Και κάθε φορά ήταν μεγάλη η χαρά και η συγκίνηση και των δυο μας. Σε συνάντησα πριν χρόνια, Πανεπιστημίου και Μπενάκη· κι είχες το πρόσωπο ενός καθηγητή μου της Φυσικής. Ήσουν αυστηρός κι εμείς τα διαβόλια σε πειράζαμε σε κάθε ευκαιρία. Σου είπα πως σ’ ευχαριστώ από καρδιάς για όλα όσα έκανες για μας και που τότε δεν είχαμε την κρίση να εκτιμήσουμε. Κι εκ μέρους όλων των συμμαθητών μου, σου ζήτησα συγγνώμη για όσα «βασανιστήρια» σου είχαμε κάμει. Και τότε, σε είδα, εσένα τον αυστηρό, να δακρύζεις, να μου χαϊδεύεις τα μαλλιά και να μου λες: «αγόρι μου, κανείς δεν με ανάγκασε να γίνω δάσκαλος. Εγώ τη διάλεξα τη δουλειά μου γιατί την αγαπούσα κι αγαπούσα κι εσάς, όλους σας, κι ας μη σας το’δειχνα». Καλή σου ώρα, δάσκαλε, αν ζεις, Θεός σχωρέσ’ την ψυχούλα σου αν σ’ έχει πάρει κοντά Του.

Καλέ μου δάσκαλε…

Δυο κοστουμάκια είχες όλα κι όλα. Ένα για το σχολειό κι ένα για τις Κυριακές και τις γιορτές. Και να χωρέσουν δεν μπορούσαν την καρδιά σου έτσι όπως την άπλωνες και σκέπαζες όλη την τάξη. Πώς να ξεχάσω ότι μας έβλεπες πρώτα σαν ανθρώπους κι ύστερα σαν μαθητές. Ότι ανθρώπους γύρευες να πλάσεις σε κάθε δυνατή ευκαιρία που σου δινόταν. Μας έλεγες καμιά φορά ότι κι εσύ μαθητής είσαι ακόμα και μελετάς ώρες τα βράδια, για να έρθεις την άλλη μέρα στην τάξη να μας διδάξεις. Κι εμείς γελούσαμε…

Σήμερα όμως δεν γελάμε, βλέποντας τα παιδιά μας ν’ αναμασούν άγευστη, άψυχη και στείρα γνώση, δοσμένη από δασκάλους αναγνώστες κι όχι παιδαγωγούς, γι’ αυτό κι οι εξαιρέσεις οι τιμημένες ξεχωρίζουν όπως τα λούλουδα στα βράχια.

Πώς να ξεχάσω, δάσκαλε, ότι πέρα και πάνω απ’ το όποιο βιβλίο, άνοιγες τις σελίδες της ψυχής μας κι έγραφες εκεί σημειώσεις και διορθώσεις για τα πάντα. Τα μέσα και τα έξω από την τάξη. Και να δεις με τι ανεξίτηλο μελάνι τις έγραφες, που ακόμα και σήμερα, διαβάζονται. Και να ξέρεις, δάσκαλε, όπου βρίσκεσαι, ότι έπιασαν τόπο και συχνά πυκνά, ανατρέχω στις σημειώσεις σου αυτές και σε ευγνωμονώ κι ας μας φαίνονταν τότε κινέζικα όταν τις έγραφες.

Τυχαία, μια φορά – οικογενειάρχης πια – καθόμαστε με τα παιδιά σ’ ένα ζαχαροπλαστείο στη Γλυφάδα και πέρασε μια δασκάλα τους καλή, –παλαιάς κοπής λίρα χρυσή – κι ήταν τόσο έντονη η χαρά κι η συγκίνηση της συνάντησης. Και στα παιδιά και στη δασκάλα. Κι ήρθε μου τότε η θύμησή σου ότι τ’ απογεύματα που παίζαμε στη γειτονιά, πάντοτε περνούσες και μας ρωτούσες αν έχουμε διαβάσει και τράβαγες και κάνα σουτ στην μπάλα μας κι ήσουνα μ’ έναν τρόπο μαγικό και δάσκαλος και φίλος και μάνα και πατέρας κι άγγελος-φύλακάς μας.

Κι όταν περνούσες από την αγορά, έβγαιναν από τα μαγαζιά οι μαγαζάτορες να σε χαιρετήσουν με σεβασμό: «Καλησπέρα δάσκαλε» κι οι γονιοί μας το ίδιο όταν κάθονταν τα καλοκαιρινά βραδάκια στα στέκια της πλατείας, σηκώνονταν και σε προσκαλούσαν με χαρά: «Έλα δάσκαλε να πάρεις κάτι μαζί μας» και μου’χει λείψει αυτή σου η εικόνα κι έχω ανάγκη να την ξαναδώ και να την δουν και τα παιδιά μου.

Κι άντε τώρα να χωρέσει το μεγαλείο σου στο κεφάλι του κάθε κυρίου Μπράτη και Καλομοίρη. Το πώς στο καλό τα κατάφερνες και ξεπερνούσες κι αυτά ακόμα τα σχολικά βιβλία – τα παρασάγγες ανώτερα από τα σημερινά – και μας μάθαινες κι από τα δικά σου βιβλία τ’ αγορασμένα από το υστέρημά σου, δυο πραγματάκια παραπάνω. Και πόσο χαιρόσουν όταν κάποιοι από μας ανοίγαμε αποβραδίς ένα εξωσχολικό βοήθημα για να σου κάνουμε τον ξερόλα την άλλη μέρα στην παράδοση.

Δεν ξέρω αν το συνειδητοποιούσες τότε ότι εσύ κι οι άλλοι κακοπληρωμένοι συνάδελφοί σου ήσασταν η πιο γερή κολόνα που πάνω της στηριζόταν η πατρίδα. Και σήμερα πονώ να τη βλέπω γκρεμισμένη από την άγνοια και τον ωχαδερφισμό κάποιων διαδόχων σου, που επέτρεψαν να υποβαθμιστεί σε υπαλληλίκι το ύψιστο των λειτουργημάτων και να καταπέσει το πνεύμα και το φρόνημά τους από προμαχώνα της πατρίδας σε πεδίο ασκήσεων ξενόδουλων πολιτικάντηδων.

Μου λείπεις, δάσκαλε. Και στην Ελλάδα λείπεις. Καμμία κυρία Γιαννάκου δεν θα μπορούσε άλλοτε να πατήσει το κάστρο τ’ άπαρτο της ψυχής σου για να αφελληνίσει τα παιδιά μας.

Μου λείπει το καλωσόρισμα στ’ αρχονταρίκι της ψυχής σου, που ευώδιαζε μύρο ελληνικό. Κι εκείνη η άσβηστη λάμψη στα μάτια σου μου λείπει, που να τη θαμπώσει δεν μπορούσε το φόντο του φτωχικού σου ρούχου.

Είμαι βέβαιος πως κάπου στο βάθος της ψυχής πολλών απ’ τους διαδόχους σου, σαν τον Ιωνά στην τεράστια κοιλιά του κήτους, ακόμα τρεμοπαίζει η φλόγα σου, κάτω από τόνους γυαλιστερών καταναλωτικών αγαθών, άγχους, ανασφάλειας κι ατολμίας, απάθειας και συμβιβασμού.

Σήκω δάσκαλέ μου, αναστήσου, βάλ’τους φωτιά, ξύπνα τους. Γκρέμισε από μπροστά τους τα ψεύτικα είδωλα, δώσε τους ένα χεράκι να σηκωθούν μέχρι το ύψος που έστεκες εσύ και που τρέμουν οι κυβερνήτες μας μήπως το δουν να ορθώνεται πάλι θεόρατο μπροστά τους. Μίλα τους, πες τους πως όσο κατεβαίνουν στους δρόμους ζητώντας μόνο δυο φράγκα παραπάνω, η κάθε Γιαννάκου θα κοιμάται ήσυχη.

Σήκω όρθιος Έλληνα δάσκαλε, να σε δούμε, να σε καμαρώσουμε και ν’ αναθαρρέψουμε, γιατί μ’ εσένανε σκυφτό, Ελλάδα ορθή δεν πρόκειται ποτέ να δούμε και τ’ αύριό μας σκυφτό θα’ναι κι αυτό και προσκυνημένο.

Έβδομη

Πηγή: Inout

Η φωτογραφία του just.luc

George Metakides - Webscience from Stylianos Mystakidis on Vimeo.
Keynote speech of Professor George Metakides on Webscience in the ECAI 2008 conference held in the University of Patras, July 2008.

Δείτε τα ενδιαφέροντα συμπεράσματα των στρογγυλών τραπεζιών στο συνέδριο “Σχολείο του Μέλλοντος“.

Στις προτεινόμενες γνώσεις και δεξιότητες που είναι απαραίτητες για έναν εκπαιδευτικό -ανεξαρτήτως ειδικότητας- στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση του αύριο σήμερα διαβάζουμε:

 α) Ποιες είναι οι γνώσεις και οι δεξιότητες που πιστεύετε ότι απαιτούνται, για να αντεπεξέλθουν οι εκπαιδευτικοί στα νέα δεδομένα της εκπαιδευτικής διαδικασίας; []

·         Άριστη κατάρτιση στο γνωστικό αντικείμενο που διδάσκουν.
·         Γνώση τεχνολογίας και πληροφορικής με διαρκή ενημέρωση για τις εξελίξεις.
·         Γνώση ψυχολογίας και κοινωνιολογίας.
·         Γνώση διδακτικής μεθοδολογίας, σύγχρονων θεωριών μάθησης και εκπαιδευτικών τεχνικών.
·         Γνώση των βασικών αξιών (ηθικών-θρησκευτικών-αισθητικών) άλλων εθνικών ομάδων.
·         Γνώσεις «διαχείρισης ομάδας», επικοινωνιακών τεχνικών και «ειδικών» στρατηγικών.
·         Όλες οι γνώσεις θα πρέπει να είναι πιστοποιημένες. []

Σε ό,τι αφορά τους τρόπους απόκτησης αυτών των ικανοτήτων, καταγράφηκαν οι εξής προτάσεις:

·         Η θεσμοθετημένη από το κράτος «δια βίου» εκπαίδευση.
·         Η ένταξη μαθημάτων διαπολιτισμικότητας, τεχνολογίας και παιδαγωγικής σε πρακτικό επίπεδο στα Πανεπιστήμια.
·         Η επιμόρφωση πρέπει να περιλαμβάνει βιωματική συμμετοχή και πρακτική εφαρμογή. []
·         Η καθολική εφαρμογή της στρατηγικής και πολιτικής του σχολείου.
·         Η συγγραφή σύγχρονου εκπαιδευτικού υλικού και η αξιολόγησή του, ανά ειδικότητα.
·         Η ψυχολογική υποστήριξη των εκπαιδευτικών.
·         Κίνητρα που επιτρέπουν στον εκπαιδευτικό να παρακολουθεί τις εξελίξεις και να τις ενσωματώνει στο διδακτικό του έργο.
·         Η ενεργοποίηση του Συλλόγου των διδασκόντων κάθε σχολείου για έρευνα και διοργάνωση επιμορφωτικών Συνεδρίων και Σεμιναρίων.
·         Η πρόσβαση σε Η/Υ και στο διαδίκτυο όλων των εκπαιδευτικών.
·         Η ύπαρξη υποστηρικτικών και εποπτικών μέσων σε όλα τα σχολεία.
·         Δωρεάν μετεκπαίδευση για όλους τους εκπαιδευτικούς.

Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με τα παραπάνω;

Και το κρίσιμο ερώτημα: εξαρτώνται όλα από τον κεντρικό σχεδιασμό της εκπαίδευσης ή μπορούν κάποια από αυτά να αντιμετωπιστούν με πρωτοβουλίες και κινήσεις;

Διαβάστε όλα τα συμπεράσματα εδώ. Η φωτογραφία του σχολείου του Αριστοτέλη στη Νάουσα είναι από το flickr.

Δημοσιεύτηκαν πρόσφατα αποτελέσματα μελέτης για τον τρόπο μελέτης και μάθησης φοιτητών σε Ελληνικά πανεπιστήμια. Η σύνοψη βρίσκεται στην ακόλουθη φράση:

Οι μαθητές στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση το μόνο που μαθαίνουν είναι να αποστηθίζουν γνώσεις. Δεν έχουν σύστημα στο διάβασμα, δεν αποκτούν κριτική σκέψη, δεν γνωρίζουν πώς να ξεφύγουν από τα στενά πλαίσια του σχολικού βιβλίου, αξιοποιώντας και άλλες πηγές γνώσης. Μόνο στόχο έχουν την καλή επίδοση, που ουσιαστικά καλύπτει το πρόβλημα.

Αν και αυτή η εικόνα ασφαλώς δεν αντανακλά στο σύνολο των ιδρυμάτων, των σχολών ή των διδασκόντων/διδασκομένων, εντούτοις περιγράφει ένα υπαρκτό φαινόμενο.

Ίσως ένας τρόπος επαλήθευσης ή κατάρριψης των αποτελεσμάτων είναι η θελκτικότητα των παραδόσεων στους φοιτητές. Καθώς η παρακολούθηση μαθημάτων στο πανεπιστήμιο είναι προαιρετική, θα ήταν ενδιαφέρον να μελετηθεί το ποσοστό παρουσίας των φοιτητών στα μαθήματα της σχολής του, οι λόγοι παρουσίας/απουσίας (υποχρεώνονται για να περάσουν το μάθημα ή επειδή τους ενδιαφέρει/αρέσει; ), καθώς και ο βαθμός ικανοποίησης από το επίπεδο και τις εφαρμοζόμενες μεθόδους σπουδών.

Η παιδεία στην Ελλάδα στενάζει κάτω από ένα άκαμπτο και παιδαγωγικά φτωχό, εξετασιοκεντρικό σύστημα, μακριά από τις δεξιότητες που χρειάζεται ένας πολίτης του 21ου αιώνα. Η δική μου αίσθηση -παρακολουθώντας και τη διεθνή πραγματικότητα- είναι ότι οι νέες τεχνολογίες της γνώσης, όταν συνδυαστούν κατάλληλα με την επιστημοσύνη και το μεράκι του δασκάλου, μπορούν να απογειώσουν την εκπαιδευτική διαδικασία και να συμβάλλουν ώστε το μάθημα -είτε στο σχολείο είτε στο πανεπιστήμιο- να γίνει μια συναρπαστική περιπέτεια γνώσης.

Ως απαρχή του διαδικτύου θεωρείται το ψυχροπολεμικό στρατιωτικό δίκτυο arpanet της δεκαετίας του ῍60.

Σε ένα πρόσφατο άρθρο πληροφορηθήκαμε για έναν άγνωστο οραματιστή του διαδικτύου, τον Βέλγο Παύλο Οτλέ.

Το 1934, ο Οτλέ επινόησε το πρώτο παγκόσμιο δικτύο ηλεκτρονικών υπολογιστών (ή «ηλεκτρικών τηλεσκοπίων» όπως έλεγε) που θα επέτρεπε στους ενδιαφερομένους να ψάξουν και να μελετήσουν εκατομμύρια συνδεδεμένα μεταξύ τους έγγραφα, εικόνες, καθώς και αρχεία ήχου και εικόνας. Επίσης, ισχυριζόταν ότι ο κόσμος θα χρησιμοποιούσε αυτές τις συσκευές για να στέλνει μηνύματα, να μοιράζεται αρχεία και να συμμετέχει σε κοινωνικά δίκτυα. Το όραμά του το βάφτισε reseau, δηλαδή ιστός ή δίκτυο.

Στο ίδιο άρθρο διαβάζουμε την εξής εντυπωσιακή λεπτομέρεια αναφορικά με την εγκύκλια μόρφωση που έλαβε ο Οτλέ:

Ο Οτλέ γεννήθηκε το 1868 και δεν πήγε σχολείο παρά μόνο στα δώδεκά του χρόνια. Η μητέρα του πέθανε όταν ήταν τριών ετών. Ο πατέρας του ήταν πετυχημένος επιχειρηματίας, ο οποίος κρατούσε τον γιο του εκτός σχολείου, πεπεισμένος ότι οι σχολικές αίθουσες παραμορφώνουν τις έμφυτες ικανότητες του ανθρώπου.

Διαβάστε όλο το άρθρο εδώ.

Χωρίς σχόλια…

Με τις κορυφαίες επιδόσεις των 15χρονων Φιλανδών μαθητών στο πρόγραμμα PISA του ΟΟΣΑ ασχοληθήκαμε και παλιότερα.

Παραβρέθηκα πρόσφατα στην παρουσίαση του Φιλανδικού εκπαιδευτικού συστήματος από τον πρέσβη της Φιλανδίας στην Ελλάδα, κ. Erkki Huittinen στην Πάτρα την οποία διοργάνωσαν με επιτυχία εκπαιδευτικοί φορείς της πόλης. Η ομιλία έγινε στα αγγλικά με μετάφραση στα ελληνικά. Ακολούθησαν πολλές ερωτήσεις και συζήτηση με το ακροατήριο.

Μερικά ενδιαφέροντα σημεία που ξεχώρισα:

• Το πολιτικό σύστημα της Φιλανδίας στηρίζεται στην συνεργασία και την συνεννόηση. Όπως φαίνεται και στην σχετική διαφάνεια, σχεδόν όλοι οι κομματικοί φορείς συνεργάζονται με όλους. Έτσι, δε κάθε κυβέρνηση συμμετέχουν πάντα κάποια κόμματα τα οποία ήταν και στην προηγούμενη.
• Τα παιδιά στη Φιλανδία πηγαίνουν σχολείο 7 ετών, δηλαδή ένα χρόνο αργότερα απ’ ότι στην Ελλάδα.
• Στη Φιλανδία το δημόσιο σχολείο προσφέρει ουσιαστικά εφόδια στο μαθητή κι έτσι δεν (χρειάστηκε να) υπάρχουν φροντιστήρια, ενώ λειτουργούν ελάχιστα ιδιωτικά σχολεία.
• Ο μισθός ενός Φιλανδού καθηγητή κυμαίνεται από 2000 έως 5000 Ευρώ (μέσος όρος: 3500 €).
• Οι εκπαιδευτικοί στη Φιλανδία διαθέτουν άριστα επιστημονικά και παιδαγωγικά προσόντα τα οποία φρεσκάρουν και εμπλουτίζουν τακτικά μέσω επιμόρφωσης και σεμιναρίων.
• Στη Σουηδία κάθε εκπαιδευτικός υποχρεωτικά έχει 30 ημέρες μετεκπαίδευσης - επιμόρφωσης κάθε χρόνο.
• Η τελευταία απεργία-κινητοποίηση εκπαιδευτικών στην Φιλανδία έγινε στις αρχές της δεκαετίας του ‘90.
• Η κύρια ευθύνη εύρυθμης λειτουργίας και διατήρησης της ποιότητας του εκπαιδευτικού συστήματος βρίσκεται στα χέρια της τοπικής αυτοδιοίκησης, η οποία έχει αρμοδιότητες κι ευθύνη λειτουργίας των σχολείων, πρόσληψης και αξιολόγησης εκπαιδευτικών, επίλυσης προβλημάτων και προσαρμογής το εκπαιδευτικού προγράμματος στα τοπικά δεδομένα.
• Ως αποτέλεσμα προβλημάτων προσαρμοστικότητας και γενικότερα κοινωνικής συνοχής, στη Φιλανδία ένα στα πέντε παιδιά (20%) επαναλαμβάνει μία τάξη στις πρώτες τάξεις του δημοτικού.
• Δεν υπάρχει μόνο ένας αποτελεσματικός - αποδοτικός τρόπος οργάνωσης της εκπαίδευσης. Π.χ. το εκπαιδευτικό σύστημα της Νότιας Κορέας που κατετάγη 2ο παγκοσμίως πίσω από τη Φιλανδία είναι εντελώς διαφορετικό.

Στην ημερίδα διανεμήθηκε η ενδελεχής ενημερωτική μελέτη “το πρόγραμμα PISA και το Φιλανδικό σχολείο” των Νίκου Δελέγκου και Ερατούς Λεγάτου η οποία μπορεί να σταλεί σε ψηφιακή μορφή σε κάθε ενδιαφερόμενο.

Ακολουθούν εκτεταμένα αποσπάσματα από την εκδήλωση:

1ο μέρος (διάρκεια: 21 λεπτά)

2ο μέρος (διάρκεια: 6 λεπτά)

3ο μέρος (διάρκεια: 11 λεπτά)

4ο μέρος (διάρκεια: 3 λεπτά)

5ο μέρος (διάρκεια: 25 λεπτά)

6ο μέρος (διάρκεια: 31 λεπτά)

Διαβάστε την παρακάτω συγκινητική ιστορία ενός 8χρονου καρκινοπαθούς παιδιού στις ΗΠΑ και τη συμπαράσταση των συμμαθητών του αξιοποιώντας την πληροφορική και το διαδίκτυο.

Από την Victoria Davis.

Σύμφωνοι, ψυχή του σχολείου είναι ο άνθρωπος, ο δάσκαλος, οι καθηγητές. Και φυσικά το περιεχόμενο και ο τρόπος του μαθήματος. Πέραν αυτών όμως, ο περιβάλλον χώρος και οι υποδομές οπωσδήποτε μπορούν να συμβάλλον ή να εμποδίσουν στη δημιουργικότητα και τη μάθηση.

Δείτε στιγμιότυπα και φωτογραφίες από δύο σχολεία, ένα στις ΗΠΑ (Denver) και ένα στη Δανία (Orestad) με τάξεις και χώρους πολύ διαφορετικούς απ’ όσα γνωρίζουμε.

Δείτε το θαυμάσιο βίντεο “We think” διάρκειας 4′ του Charles Leadbeater, στο οποίο περιγράφει τη σημασία της ενεργητικής συμμετοχής των πολιτών στο Διαδίκτυο και την Κοινωνία της Γνώσης, καθώς και τον τρόπο που η τεχνολογία έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει ευρύτερα την κοινωνία μετασχηματίζοντας (;) το μοντέλο στην οικονομία (καινοτομία), την εκπαίδευση (προς μια μαθητοκεντρική και συνεργατική μάθηση, διάφανη τάξη) και ίσως τα κυρίαρχα καταναλωτικά πρότυπα.

Επιπρόσθετα, ένα ζητούμενο σε κάθε χώρα και ανάλογα με τα πολιτισμικά δεδομένα της, είναι οι νέοι τρόποι έκφρασης και ενεργοποίησης των πολιτών στο Διαδίκτυο να ενσωματωθούν στο δημόσιο διάλογο, να σπάσουν το ολιγοπώλιο της ενημέρωσης, τροφοδοτώντας την κριτική σκέψη με την ελπίδα να δώσουν έναυσμα για την αποτελμάτωση του πολιτικού συστήματος και την αναγέννηση της δημοκρατίας.